MEB-EKYS T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Saltanatın Kaldırılması ve Cumhuriyet Soruları
10 soru · çözümü açık · üyelik yok
Bu sorular MEB-EKYS sınav formatına ve konu dağılımına göre hazırlanmış örnek sorulardır, ÖSYM'nin çıkmış soru kitapçıkları değildir. Gerçek çıkmış soruları ÖSYM'den indirebilirsin.
Saltanatın Kaldırılması ve Cumhuriyet örnek soruları
Soru 1
Şeyh Sait İsyanı sonrasında çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu'nun Cumhuriyet rejimi açısından en önemli sonucu nedir?
A Halifeliğin resmen kaldırılması
B Latin harflerinin kabul edilmesi
C Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
D Çok partili siyasi hayata geçiş denemelerinin ertelenmesi
E Kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1925'te çıkarılan bu kanunla Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmış ve 1946'ya kadar çok partili hayata geçilememiştir. Diğer seçenekler ya farklı tarihlerde gerçekleşmiş ya da konuyla doğrudan ilgisizdir.
Soru 2
Bir okul müdürü, öğrencilere egemenlik anlayışındaki değişimi anlatmak için bir etkinlik planlamaktadır. Osmanlı'da padişahın mutlak yetkileri yerine Cumhuriyet'le birlikte egemenliğin millete geçtiğini vurgulamak istemektedir. Bu değişimin ilk somut adımı aşağıdakilerden hangisidir?
A Saltanatın kaldırılması
B Medeni Kanun'un kabulü
C Tevhid-i Tedrisat Kanunu
D Halifeliğin kaldırılması
E Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922), egemenliğin kaynağını padişahtan alıp millete devretme sürecinin ilk ve en önemli adımıdır. Bu reform, Cumhuriyet'in temelini oluşturmuş ve ulusal egemenlik ilkesinin hayata geçirilmesinde dönüm noktası olmuştur.
Soru 3
1924 Anayasası'nın kabul edilmesiyle birlikte aşağıdaki alanlardan hangisinde köklü bir değişiklik yaşanmamıştır?
A Siyasi partiler
B Eğitim sistemi
C Dini kurumlar
D Ekonomik yapı
E Yargı organları
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1924 Anayasası'nın kabulüyle eğitim birliği sağlanmış, yargı bağımsızlığı güvence altına alınmış ve siyasi partilerin kurulmasına imkan tanınmıştır. Ancak ekonomik yapıda köklü bir değişiklik yaşanmamış, ekonomik düzenlemeler daha sonraki yıllarda gerçekleştirilmiştir.
Soru 4
Bir tarih öğretmeni, Saltanat'ın kaldırılmasıyla ilgili ders anlatırken öğrencilerden bu gelişmenin temel sonucunu belirlemelerini istiyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğru cevap olur?
A Osmanlı hanedanının yurt dışına sürgün edilmesi
B Halifeliğin güçlenmesi
C İstanbul'un başkent statüsünün sona ermesi
D Cumhuriyet yönetimine geçişin önünün açılması
E Çok partili hayata geçişin hızlanması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
1 Kasım 1922'de Saltanat'ın kaldırılması, Cumhuriyet'in ilanı için en önemli adımdı. Bu kararla monarşi resmen sona ermiş ve 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanının yolu açılmıştır. Halifelik ise 1924'te kaldırılmıştır. Diğer seçenekler tarihsel kronolojiyle uyuşmamaktadır.
Soru 5
Bir okul müdürü, öğrencilere millî egemenlik kavramını anlatmak için bir etkinlik planlamaktadır. Etkinlikte, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde millî egemenliğin somutlaştığı bir olayı vurgulamak istemektedir. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi millî egemenlik ilkesinin hayata geçirilmesinde en belirleyici adımdır?
A Hilafetin kaldırılması (3 Mart 1924)
B Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)
C Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılması (23 Nisan 1920)
D Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
E Medeni Kanun'un kabulü (17 Şubat 1926)
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Millî egemenlik, egemenliğin kaynağının millete ait olmasıdır. TBMM'nin 23 Nisan 1920'de açılması, egemenliğin padişahtan alınarak millete devredilmesinin ilk ve en somut adımıdır. Saltanatın kaldırılması ve cumhuriyetin ilanı bu sürecin devamıdır ancak ilk belirleyici olay meclisin açılmasıdır. Diğer seçenekler millî egemenlikle ilgili olmakla birlikte daha sonraki aşamalardır.
Soru 6
Bir okul müdürü, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı konuşmasında, “Cumhuriyet yönetimi sayesinde kız çocuklarımız erkeklerle aynı sınıflarda eğitim almakta, aynı meslekleri seçebilmektedir. Bu, toplumun tüm bireylerinin fırsatlardan eşit yararlanmasının bir göstergesidir.” ifadelerini kullanmıştır. Bu konuşmada vurgulanan temel Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
A Halkçılık – Bireyler arasında hiçbir ayrım gözetmeksizin eşit fırsat sunmayı hedefler.
B Cumhuriyetçilik – Egemenlik anlayışının halka dayandırılmasını ifade eder.
C Laiklik – Devlet ile din işlerinin birbirinden ayrılmasını vurgular.
D İnkılapçılık – Mevcut kurumların çağdaşlaşma amacıyla köklü şekilde değiştirilmesini esas alır.
E Devletçilik – Ekonomik alanda devletin aktif rol almasını öngörür.
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Konuşmada ‘kız ve erkeklerin eşit eğitim fırsatı’ vurgusu yapılmıştır. Bu durum, bireyler arasında sınıf, cinsiyet vb. fark gözetmeksizin eşit hak ve fırsat tanıyan Halkçılık ilkesiyle doğrudan örtüşür. Diğer seçenekler konuşma bağlamında öncelikli değildir.
Soru 7
1924 Anayasası'nın kabulü sırasında aşağıdaki gelişmelerden hangisi yaşanmamıştır?
A Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması
B Medeni Kanun'un kabulü
C Şeriye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması
D Halifeliğin kaldırılması
E Çok partili hayata geçiş denemesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: B
Medeni Kanun 1926'da kabul edilmiştir, 1924 Anayasası döneminde değil. Diğer şıklar 1924'te yaşanan gelişmelerdir.
Soru 8
Bir okul müdürü, öğretmenler kurulu toplantısında, Cumhuriyet’in ilanından sonra yeni bir anayasa yapılmaması yönünde eleştiri yapan bir öğretmene, 'Aslında bu dönemde anayasal düzen önemli bir değişiklik geçirmiştir' diyerek cevap vermiştir. Müdürün bu ifadesiyle, aşağıdaki gelişmelerden hangisini kastettiği söylenebilir?
A Halifeliğin kaldırılmasının anayasal bir değişiklik olarak kabul edilmesi
B Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte 1921 Anayasası’nın tüm maddelerinin yürürlükten kaldırılması
C 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun, 1924 Anayasası’nın kabulüne kadar yürürlükte kalması
D Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte anayasanın otomatik olarak yenilenmiş sayılması
E 1924 Anayasası’nın, devletin şeklini cumhuriyet olarak belirlemesi ve egemenlik anlayışını köklü biçimde değiştirmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Cumhuriyet’in ilanından sonra 1924 Anayasası kabul edilmiş ve bu anayasa ile devletin şekli cumhuriyet olarak tanımlanmış, egemenlik anlayışı değişmiştir. Bu nedenle müdürün ifadesi, anayasal düzendeki bu köklü değişikliğe işaret etmektedir. Diğer seçenekler süreci doğru yansıtmamaktadır.
Soru 9
Bir okul müdürü, öğrencilerine Atatürk'ün 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' sözünün anlamını açıklarken aşağıdaki tarihi olaylardan hangisini örnek göstermesi en uygundur?
A TBMM'nin açılması
B Saltanatın kaldırılması
C Harf Devrimi
D Soyadı Kanunu'nun çıkarılması
E Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
TBMM'nin açılması (23 Nisan 1920), milli egemenlik ilkesinin somutlaştığı en önemli olaydır. Saltanatın kaldırılması (B) monarşiye son verilmesiyle, diğer şıklar ise inkılaplarla ilgilidir ancak doğrudan egemenlikle bağlantılı değildir.
Soru 10
Bir okul müdürü, Cumhuriyet'in 100. yıl dönümü anma programı kapsamında öğrencilere millî egemenlik bilincini kazandırmayı hedeflemektedir. Bu amaçla aşağıdaki etkinliklerden hangisi Atatürk'ün egemenlik anlayışını en iyi yansıtır?
A Osmanlı İmparatorluğu'nun fetihlerini anlatan bir şiir yarışması
B Türk bayrağının tarihsel gelişimini gösteren bir belgesel gösterimi
C Halifelik kurumunun önemi üzerine bir panel düzenlenmesi
D Padişahın yönetimindeki Osmanlı saray yaşamını konu alan bir tiyatro oyunu
E Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılış oturumunun canlandırılması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Soruda millî egemenlik ilkesi vurgulanmaktadır. Atatürk'ün 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' sözü doğrultusunda TBMM'nin açılışı, millet iradesinin temsil edildiği en önemli semboldür. Diğer seçenekler halifelik, padişahlık gibi monarşik unsurları öne çıkardığı için yanlıştır.
MEB-EKYS havuzunun tamamı
97.288 doğrulanmış açıklamalı soru, yanlışlarını öğrenene kadar geri getiren tekrar havuzu, AI öğretmen ve haftalık Türkiye denemesi tek pakette.