Bu sorular ÖABT sınav formatına ve konu dağılımına göre hazırlanmış örnek sorulardır, ÖSYM'nin çıkmış soru kitapçıkları değildir. Gerçek çıkmış soruları ÖSYM'den indirebilirsin.
Gelişim Kuramları örnek soruları
Soru 1
Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre, 3-6 yaş arası çocuklarda 'girişimciliğe karşı suçluluk' çatışmasının sağlıklı çözümü neyi ifade eder?
A Çocuğun amaçlarını belirleme ve eylemlerinin sorumluluğunu alma becerisi
B Çocuğun kurallara mutlak itaat göstermesi
C Çocuğun tüm kararlarını ebeveynlerine bırakması
D Çocuğun yetişkinlerden bağımsız hareket etmeyi reddetmesi
E Çocuğun oyun oynamayı tamamen bırakması
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Erikson'a göre bu dönemde çocuk, girişimciliği (özerk eylemler) ile suçluluk duygusu arasında denge kurar. Sağlıklı çözüm, çocuğun amaç koyabilmesi ve sorumluluk alabilmesidir (A seçeneği). Diğer seçenekler çatışmanın olumsuz sonuçlarını yansıtır.
Soru 2
Bronfenbrenner'ın ekolojik sistemler kuramında 'ekzosistem', bireyin doğrudan içinde yer almadığı ancak gelişimini etkileyen çevresel bağlamları ifade eder. Aşağıdaki durumlardan hangisi bir çocuğun gelişimi üzerinde ekzosistem düzeyinde bir etkiye örnek oluşturur?
A Çocuğun her gün aynı parkta arkadaşlarıyla oyun oynaması
B Televizyonda izlediği bir çizgi filmin kahramanının davranışlarını taklit etmesi
C Annenin işyerinde yeni bir vardiya düzenine geçmesi nedeniyle çocuğa ayırdığı zamanın azalması
D Çocuğun kardeşiyle odasını paylaşırken yaşadığı anlaşmazlıklar
E Çocuğun okulunda sınıf öğretmeninin ödül sistemini değiştirmesi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Ekzosistem, bireyin doğrudan katılmadığı ancak yakın çevresindeki kişileri etkileyerek dolaylı yoldan bireyi etkileyen ortamlardır. Annenin işyeri çocuğun doğrudan içinde olmadığı bir bağlamdır; ancak iş koşullarındaki değişiklik annenin çocuğa ayırdığı zamanı etkileyerek çocuğun gelişimini dolaylı olarak etkiler. A (mikrosistem), C ve D (mikrosistem), E (mikrosistem veya bireysel etkileşim) doğrudan çocuğun içinde bulunduğu ortamlardır.
Soru 3
Vygotsky'nin yakınsal gelişim alanı (ZPD) kavramına göre, bir çocuğun bağımsız olarak çözebileceği problemlerle yetişkin rehberliğinde çözebileceği problemler arasındaki farkı ifade eder. Buna göre, aşağıdaki öğretmen davranışlarından hangisi ZPD'yi en iyi destekler?
A Öğrencinin hatalarını düzeltmeden geçmek
B Öğrencinin seviyesinin altında görevler vermek
C Öğrenciye ipuçları vererek ve sorular sorarak çözüme yönlendirmek
D Öğrencinin çözemediği problemi doğrudan kendisinin çözmesi
E Öğrenciye tamamen bağımsız çalışması için süre tanımak
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: C
Vygotsky'nin ZPD kavramı, çocuğun potansiyel gelişim seviyesini yetişkin veya akran desteğiyle gerçekleştirebileceğini vurgular. Doğru cevap olan C seçeneği, öğretmenin rehberliğini (scaffolding) içerir ve bu yaklaşım ZPD'yi aktif olarak destekler. Diğer seçenekler ya pasif (A, E), aşırı müdahaleci (B) ya da gelişimi desteklemeyen (D) stratejilerdir.
Soru 4
4 yaşındaki Ceren, oyuncak bebeğinin canının yandığını ve üzgün olduğunu söyleyerek onu sakinleştirmeye çalışmaktadır. Ceren’in bu davranışı, Piaget’in bilişsel gelişim kuramındaki hangi kavramla en iyi açıklanır?
A Yapaycılık
B Benmerkezcilik
C Tersine çevrilebilirlik
D Animizm
E Korunum
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: D
Piaget’in işlem öncesi döneminde (2-7 yaş) çocuklar cansız nesnelere canlılık ve duygu atfeder; bu eğilime animizm denir. Ceren’in bebeğinin üzgün olduğunu düşünmesi animizmin tipik bir örneğidir. Yapaycılık (doğal olayların insan yapımı olduğunu sanma) bu durumla ilgili değildir.
Soru 5
Bandura'nın sosyal öğrenme kuramına göre, bir öğrencinin matematik sınavına çalışırken 'Bu konuları anlayabiliyorum, iyi bir not alabilirim' demesi hangi kavramla ilişkilidir?
A Dolaylı deneyim
B Dikkat çekme
C Model alma
D Pekiştirme
E Öz-yeterlilik
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Öz-yeterlilik, bireyin bir görevi başarabileceğine dair inancını ifade eder. Bu örnekte öğrencinin kendine güvenmesi öz-yeterlilikle açıklanır. Diğer seçenekler: B doğrudan ödülü, C başkasını gözlemlemeyi, D başkasının deneyiminden öğrenmeyi, E ise öğrenmenin ilk aşamasını temsil eder.
Soru 6
Yedi yaşındaki Elif, okulda düzenlenen resim yarışmasına katılmak istemektedir. Öğretmeni, resimlerinin diğer arkadaşları kadar iyi olmadığını söyleyerek onu eleştirir. Bunun üzerine Elif, resim yapmaktan vazgeçer ve kendini yetersiz hisseder. Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre Elif'in yaşadığı bu durum, aşağıdaki psikososyal krizlerden hangisiyle en iyi açıklanır?
A Çalışkanlığa karşı Aşağılık Duygusu
B Özerkliğe karşı Kuşku ve Utanç
C Kimlik Kazanmaya karşı Rol Karmaşası
D Güvene karşı Güvensizlik
E Girişimciliğe karşı Suçluluk
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Erikson'un kuramında 6-12 yaş arası 'Çalışkanlığa Karşı Aşağılık Duygusu' dönemidir. Bu dönemde çocuklar başarılı olma ve takdir edilme ihtiyacı duyar. Öğretmenin eleştirisi, Elif'in kendini yetersiz hissetmesine ve aşağılık duygusu geliştirmesine yol açmıştır.
Soru 7
Freud'un psikoseksüel gelişim kuramında 'fallik dönem'de yaşanan temel çatışma nedir?
A Tuvalet eğitimiyle ilgili çatışmalar
B Oral dürtülerin bastırılması
C Cinsel kimlik karmaşası
D Temel güven duygusunun kazanılması
E Oedipus/Electra kompleksi
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Fallik dönem (3-6 yaş) Freud kuramında Oedipus (erkek çocuk) veya Electra (kız çocuk) kompleksinin yaşandığı evredir. A şıkkı oral döneme, C anal döneme, E ise Erikson'un kuramına aittir.
Soru 8
Ainsworth'un 'yabancı durum' testi aşağıdaki gelişimsel kavramlardan hangisini ölçmek için tasarlanmıştır?
A Motor beceri gelişimi
B Ahlaki muhakeme düzeyi
C Dil edinim süreçleri
D Bilişsel uyum sağlama becerisi
E Bağlanma stilleri
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: E
Mary Ainsworth'un yabancı durum testi, bebeklerin bakım veren kişiye (genellikle anne) karşı geliştirdiği bağlanma stillerini (güvenli, kaçınan, dirençli) belirlemek için kullanılır. Test, bebeğin anneden ayrılık ve yeniden birleşme durumlarındaki tepkilerini gözlemler.
Soru 9
8 yaşındaki bir çocuk, okulda yaptığı resim çalışmalarını öğretmenine gösterirken sürekli 'Bu resim kötü oldu, ben beceremiyorum' demektedir. Öğretmeni onu teşvik etse de çocuk kendini yetersiz hissetmektedir. Erikson'un kuramına göre bu çocuk hangi psikososyal krizi başarıyla tamamlayamamış olabilir?
A Başarıya karşı aşağılık duygusu
B Kimlik karmaşası
C Özerkliğe karşı utanç
D Güvene karşı güvensizlik
E Girişkenliğe karşı suçluluk
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Erikson'un 6-12 yaş arasındaki krizi, başarı ve aşağılık duygusudur. Çocuğun kendini yetersiz hissetmesi, bu krizi olumsuz çözdüğüne işaret eder.
Soru 10
Dört yaşındaki Mert, annesiyle birlikte bir yapboz yaparken annesinin ‘önce köşe parçalarını bulalım’ yönlendirmesiyle parçaları doğru yerlere yerleştirebilmektedir. Ancak aynı yapbozu tek başına yapmak istediğinde başarısız olmaktadır. Vygotsky’nin bilişsel gelişim kuramına göre Mert’in bu durumu aşağıdaki kavramlardan hangisiyle en iyi açıklanabilir?
A Yakınsal gelişim alanı
B İçselleştirme
C Öz düzenleme
D Uyumsama
E Korunum
Cevabı ve çözümü göster
Doğru cevap: A
Mert, yapbozu yalnız başına yapamazken annesinin rehberliğiyle başarabilmektedir. Bu, Vygotsky’nin ‘yakınsal gelişim alanı’ kavramını örnekler: çocuğun bir yetişkin desteğiyle ulaşabildiği potansiyel gelişim düzeyi.
ÖABT havuzunun tamamı
32.045 doğrulanmış açıklamalı soru, yanlışlarını öğrenene kadar geri getiren tekrar havuzu, AI öğretmen ve haftalık Türkiye denemesi tek pakette.